Sections

100-lecie Misjonarzy w Brazylii: VII. Okres przejściowy (1957-1975)- nowe próby i doświadczenia

100-Brasil-Paszek-cover.jpg
Ks. Wiktor Paszek CM[*]

100-LECIE PRACY MISYJNEJ POLSKICH KSIĘŻY MISJONARZY
ŚW. WINCENTEGO A PAULO W BRAZYLII (1903–2003)
[**]



Okres przejściowy (1957-1975) Nowe próby i doświadczenia

Z chwilą gdy zaczęto wyświęcać księży brazylijskich wychowanych w seminarium kurytybskim przyjechali nowi, powojenni księża z Polski. Nastał nowy duch misyjny w Wice–prowincji Kurytybskiej. Chociaż powoli i nieśmiało rozpoczęto organizować misje ludowe, najpierw w parafiach należących do Zgromadzenia Księży Misjonarzy, potem do parafii, których proboszczami byli księża pochodzenia polskiego, wreszcie do wszystkich, które prosiły o misje.

Nowe czasy, nowi księża, nowe doświadczenia, nowe metody. W roku 1957, pierwszy, nowo wyświęcony ksiądz Wiceprowincji Kurytybskiej – ks. Lourenco (Wawrzyniec) Biernacki – po raz pierwszy wyjechał na misje wraz z ks. Zygmuntem Piotrowskim. Jeszcze kierowany tradycjami polskimi zaczynał wprowadzać nowe zwyczaje. Pierwszą nowością: to tak zwana „Missãosinha das Crianças” – czyli „Misyjka Dziecięca”. Jest to misja dla dzieci, w której nie tylko głosi się nauki, ale misjonarz wychodzi z dziećmi na ulice lub drogi w procesji modląc się, śpiewając i nawołując starszych na misje. Dzieci stają się pierwszymi misjonarzami, których głównym zadaniem jest sprowadzić rodziców i starszych na misje. Misje głosi się w dwóch językach: po polsku i portugalsku w zależności od pochodzenia narodowościowego wiernych. Proboszczowie parafii sąsiednich, gdzie głoszone były misje, przychodzili słuchać i obserwować nasze misje i często już przed zakończeniem prosili o misje w swoich parafiach. Np. ks. Stanisław Olejnik w Getulio Vargas RS. W jego parafii już rozpoczęła misje inna grupa misyjna innego Zgromadzenia, którą odwołał, a zaprosił naszą, głównie dlatego, że tamta nie propagowała spowiedzi usznej osobistej a zwłaszcza generalnej – tylko grupową, powszechną.

Ks. Lourenço Biernacki organizując misje ludowe zapraszał księży starszych i młodszych do siebie w zależności od rodzaju i wielkości parafii, która prosiła o misje. W tym czasie w grupie misyjnej pracowali następujący księża: Władysław Serzysko, Franciszek Madej, Tadeusz Wróbel, Wiktor Paszek, Mieczysław Sekent. Głosili misje: w Rio Grande do Sul, w miejscowościach: Guarani das Missoes, Villa Áurea, Carlos Gomes, Graxain Serra, Dom Feliciano, Evaristo, Casca. W stanie Santa Catarina: w miejscowościach: Rio Natal, Rio Negrinho i Alto Paraguassu. W stanie Paraná: w miejscowościach: Ivai, Prudentópolis, Murici, Terra Boa, Villa Gaucha, Jardim Alegre. Wierni wyszli w procesji na przywitanie ks. Wiktora Paszka, który tu rozpoczął głoszenie misji w Brazylii dnia 11 lutego 1961 r. z ks. Leonem Lisiewiczem, który w tym samym dniu rozpoczął misje w kaplicy Rio da Prata, odległej o 20 km. W ciągu tygodnia nastąpiła zmiana miejsc, a w następnym tygodniu obydwaj księża wygłosili misje w kościele parafialnym w Alto Paraguassu, gdzie proboszczem był ks. Ryszard Gogol. Ks. Wiktor Paszek został tam wikarym przez dwa lata.

W następnych latach przyjeżdżali dalsi misjonarze z Polski i zasilali szeregi misjonarzy ludowych. Wspomnę tylko niektórych jak: ks. Jan Rzymełka, który założył Wiceprowincję Księży Misjonarzy w Kurytybie i ks. Jan Wiśliński (†1961), który przeprowadził ponad 300 misji ludowych.

Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo, którzy wyjechali z Polski do Brazylii było 115. Nie wszyscy jednak głosili misje, ale także zakładali szkoły i bursy dla synów polskich kolonistów, z których wyszło wielu wybitnych i sławnych polityków, prawników, lekarzy i uczonych. Choćby tylko wspomnieć: dr. Mirosława Barańskiego, który już dwa razy był w Polsce w Akademii Nauk Medycznych w Warszawie z wykładami na temat chorób tropikalnych (oczywiście w języku polskim); dalej dr Edwin Tempski, który poza działalnością lekarską wśród kolonistów polskich, wydał historię kolonizacji polskiej i założył muzeum zabytków z działalności Polaków na ziemi brazylijskiej.

Z inicjatywy ks. Ludwika Bronnego, w 1938 r., Misjonarze założyli w Kurytybie niższe seminarium duchowne, aby wychować własnych kandydatów do kapłaństwa spośród ludności autochtonicznej. Większość pochodziła z rodzin polskich. Do roku 1947 włącznie wysyłano ich na dalsze studia teologiczne do Paryża. W 1954 r. przybył do Kurytyby pierwszy kapłan tam wyświęcony, wspomniany ks. Wawrzyniec Biernacki (były wizytator prowincji kurytybskiej). Po nim przybyli ks. Domingos Gabriel Wiśniewski – dziś biskup ordynariusz diecezji Apucarana i potem inni. W 1949 r. powstało Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenia Księży Misjonarzy w Kurytybie, w którym otrzymują zarówno formację duchową jak i wyższe wykształcenie przyszli misjonarze. Zaznaczyć jeszcze należy, że w 1953 r. rozpoczęto budowę nowego gmachu dla Niższego Seminarium Duchownego w mieście Araucaria. Po zakończeniu budowy, oficjalna inauguracja nastąpiła dnia 6 grudnia 1954 r. Gmach może pomieścić 170 kandydatów do kapłaństwa.

Obecnie w Prowincji Kurytybskiej Księży Misjonarzy pracuje tylko 9 księży przybyłych z Polski; 52 to już wychowankowie tego seminarium. Z braku kleru diecezjalnego większość misjonarzy pracuje w duszpasterstwie parafialnym; kilku w środkach masowego przekazu, w czterech radiostacjach prowadzą codziennie godziny religijne. W zakładach graficznych św. Wincentego a Paulo drukowano największy tygodnik polski w Brazylii LUD, „Biuletyn Polskiej Misji Katolickiej”, miesięcznik dla młodzieży katolickiej ENTRE AMIGOS oraz szereg innych wydawnictw katolickich. Jeszcze inni pracują jako kapelani policji i więźniów albo prowadzą seminaria duchowne. Misje ludowe prowadzi stała grupa pięciu księży, którzy w miarę potrzeb, zapraszają do pomocy księży z innych placówek. Zależy to od parafii, w której mają się odprawiać misje.

Trzeba zaznaczyć, że w Brazylii istnieją tylko formalnie dwie polskie parafie i to personalne: w Rio de Janeiro przy kościele Matki Bożej – prowadzona przez Księży Towarzystwa Chrystusowego w Kurytybie oraz przy kościele św. Stanisława BM – przez księży Misjonarzy Słowa Bożego (werbistów). Są także dwie kapelanie duszpasterstwa polonijnego: w Sao Paulo prowadzona przez Księży Salezjanów i w Porto Alegre – przez Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo. Wszystkie inne miejscowości, kolonie czy osady polskie należą jurysdykcyjne do parafii brazylijskich z tym, że odpowiednio do potrzeb i możliwości mają także zapewnioną posługę duszpasterską w języku polskim; jak np. w kościele św. Wincentego w Kurytybie odprawia się w niedziele i święta jedną Mszę w języku polskim, mimo iż kościół ten stanowi parafię brazylijską. Biorąc pod uwagę te warunki duszpasterskie trzeba było zastosować odpowiadającą im metodę misji ludowych.


poprzedni rozdział Wstęp i spis rozdziałów następny rozdział

[*] Ks. Wiktor Paszek CM - ur. w 1931 r.; do Zgromadzenia Misji wstąpił w 1949 r., święcenia kapłańskie w 1956 r. W 1960 - 1999 pracował w Brazylijskiej Prowincji Kurytyby (do 1969 była to Wice-Prowincja Polski w Kurytybie). Przez wszystkie lata w Brazylii był zaangażowany w głoszenie misji ludowych i rekolekcji w trzech stanach na południu Brazylii: Parana, Santa Catrina, Rio Grande do Sul

[**] publikacja wydana nakładem Wydawnictwa Instytutu Teologicznego Księży Misjonarzy w Krakowie w 2003 r.; ISBN 83-7216-333-2; projekt okładki i opracowanie graficzne, ks. Wacław Piszczek CM

[***] na temat innych misji zagranicznych, na których pracują polscy Misjonarze św Wincentego a Paulo można przeczytać na stronie internetowej SEKRETARIATU MISYJNEGO